Napomena: Ovaj tekst predstavlja pokušaj istorijskog i kanonskog objašnjenja odnosa između Slobodne crkve Engleske (Free Church of England – FCE) i Engleske crkve (Church of England), sa posebnim osvrtom na pitanje međusobnog priznanja rukopoloženja. Cilj teksta nije donošenje konačnog suda o statusu pojedinih crkava, već razjašnjenje razlike između priznanja službe i institucionalnog priznanja crkvenog tela.
U raspravama o odnosu između Slobodne crkve Engleske (Free Church of England – FCE) i Engleske crkve (Church of England) često se može čuti tvrdnja da je Engleska crkva „priznala FCE“. Međutim, kao i u mnogim drugim crkvenim odnosima, potrebno je precizno objasniti šta je zapravo priznato i u kom smislu.
U crkvenom i kanonskom jeziku pojam priznanja nema uvek isto značenje.
U slučaju odnosa između FCE i Engleske crkve došlo je do formalnog priznanja rukopoloženja, ali to nije isto što i puno crkveno jedinstvo ili institucionalno sjedinjenje.
Šta je zapravo priznato?
Godine 2013. Engleska crkva je, kroz postojeći kanonski okvir i nakon odgovarajućih konsultacija, priznala rukopoloženja Slobodne crkve Engleske.
Pravni okvir za to predstavlja Overseas and Other Clergy (Ministry and Ordination) Measure 1967, koji uređuje način na koji klirici rukopoloženi van Engleske crkve mogu biti primljeni u službu.
Ova odluka imala je konkretne praktične posledice: rukopoloženja FCE nisu tretirana kao nepostojeća ili nevažeća, već kao rukopoloženja koja mogu biti prihvaćena u okviru propisanih kanonskih procedura.
Upravo u tome leži suštinska razlika.
Ovde nije reč samo o prijateljskim odnosima ili neformalnoj saradnji, već o priznanju koje ima konkretne posledice u crkvenoj praksi.
Šta to priznanje omogućava?
Priznanje rukopoloženja ne znači automatsko pravo služenja.
Međutim, ono omogućava da klirik Slobodne crkve Engleske, uz ispunjenje odgovarajućih uslova i dobijanje potrebnih dozvola, može služiti u okviru Engleske crkve bez novog rukopoloženja.
Drugim rečima, Engleska crkva ne polazi od pretpostavke da je potrebno ponoviti već izvršeni sakramentalni čin.
U određenim okolnostima to omogućava i širu praktičnu saradnju između dve crkve.
Takav odnos predstavlja relativno visok stepen međusobnog poverenja i kanonskog priznanja.
Šta ovim priznanjem nije uspostavljeno?
Ovde nastaje najčešća zabuna.
Priznanje rukopoloženja nije isto što i:
- puno crkveno opštenje;
- institucionalno jedinstvo;
- članstvo u Anglikanskoj zajednici;
- potpuno međusobno priznanje jurisdikcije.
Drugim rečima, Engleska crkva time nije proglasila da su dve crkve postale jedno crkveno telo.
Niti je priznanje službe automatski značilo priznanje pune jurisdikcije.
U anglikanskoj tradiciji ove dve stvari ne moraju uvek da se podudaraju.
Moguće je priznati službu određene crkve, a da pritom ne postoji potpuno institucionalno jedinstvo.
Upravo to je slučaj u ovom odnosu.
Zbog toga nije sasvim precizno reći:
„Engleska crkva priznala je Slobodnu crkvu Engleske kao ravnopravnu crkvenu provinciju.“
Preciznije bi bilo reći:
Engleska crkva priznala je rukopoloženja Slobodne crkve Engleske i otvorila mogućnost služenja njenih klirika u okviru propisanih kanonskih procedura, bez uspostavljanja punog institucionalnog jedinstva.
Zaključak
Odnos između Slobodne crkve Engleske i Engleske crkve pokazuje jednu važnu osobinu anglikanske tradicije: priznanje rukopoloženja ne mora značiti puno crkveno jedinstvo.
U ovom slučaju priznate su službe i otvorena mogućnost kanonske saradnje, ali bez institucionalnog sjedinjenja ili punog jurisdikcionog priznanja.
Zato je neophodno razlikovati priznanje službe od priznanja crkvenog statusa — jer priznanje rukopoloženja može predstavljati važan oblik crkvenog priznanja, a da pritom ne dovede do punog institucionalnog jedinstva.
Izvori i dokumentacija
fcofe.org.uk
churchofengland.org
legislation.gov.uk
thinkinganglicans.org.uk
Za detaljnije istorijsko i kanonsko proučavanje preporučljivo je konsultovati originalne dokumente, kanonske odredbe i zvanična saopštenja nadležnih crkvenih tela.