Zajednica evanđeoskih episkopskih crkava (Communion of Evangelical Episcopal Churches – CEEC) međunarodna je hrišćanska zajednica osnovana 1995. godine. Poznata je kao jedan od istaknutih predstavnika Pokreta prožimanja hrišćanskih tradicija (engl. Convergence Movement).
Ovaj savremeni hrišćanski pokret nastoji da u jedan celovit izraz vere i crkvenog života objedini biblijsku utemeljenost evanđeoskog hrišćanstva, duhovnu živost harizmatskog pokreta i liturgijsko i svetotajinsko nasleđe drevne Crkve.
Za razliku od crkava sa izrazito centralizovanom upravom, CEEC deluje kao zajednica samostalnih eparhija koje su međusobno povezane zajedničkom verom, učenjem i episkopskim poretkom. Iako neguje mnoge elemente anglikanskog nasleđa, ova zajednica je nezavisna od Engleske crkve, Kenterberijske nadbiskupije i Anglikanske zajednice.
Tri reke hrišćanske tradicije
U središtu identiteta CEEC-a nalazi se ideja „Tri reke“, odnosno susreta, prožimanja i međusobnog obogaćivanja tri značajna toka hrišćanske vere i duhovnosti.
Evanđeoska reka – Sveto pismo
Evanđeoska reka naglašava autoritet Svetog pisma kao temelja vere i hrišćanskog života, značaj ličnog obraćenja, propovedanje Jevanđelja i misionarsko poslanje Crkve.
Izraz evanđeoski ovde se upotrebljava u širem značenju engleske reči evangelical. On se odnosi na hrišćane i zajednice koji posebno ističu biblijsku utemeljenost, ličnu veru i širenje Jevanđelja. Ne odnosi se isključivo na luteranske, odnosno evangeličke crkve augzburškog veroispovedanja.
Harizmatska reka – Sveti Duh
Harizmatska reka ističe živo delovanje Svetoga Duha u Crkvi i životu vernika. Ona podrazumeva otvorenost za duhovne darove, molitvu, savremene oblike slavljenja Boga i lično duhovno iskustvo.
U okviru ove tradicije naglašava se da delovanje Svetoga Duha nije ograničeno samo na prošlost, već da se nastavlja i u savremenom životu Crkve.
Liturgijska i svetotajinska reka – Predanje
Liturgijska i svetotajinska reka neguje bogoslužbeni poredak drevne Crkve, istorijske Simvole vere, liturgijski život, Svete Tajne i apostolsko prejemstvo kroz episkopsku službu.
Ovaj tok naglašava da hrišćanska vera nije samo lično uverenje pojedinca, već i učešće u zajedničkom bogoslužbenom i svetotajinskom životu Crkve.
Nastanak Pokreta prožimanja hrišćanskih tradicija
Pokret prožimanja hrišćanskih tradicija nastao je u Sjedinjenim Američkim Državama krajem XX veka. Njegovi rani predstavnici bili su protestantski pastori i crkveni predvodnici koji su želeli da biblijsku utemeljenost i misionarsku revnost evanđeoskog hrišćanstva obogate liturgijskim životom, Svetim Tajnama i istorijskim kontinuitetom drevne Crkve.
Oni nisu želeli da biraju između evanđeoske revnosti, harizmatske duhovnosti i liturgijskog Predanja. Umesto toga, nastojali su da ova tri toka prožmu i objedine u jednom celovitom obliku crkvenog života.
Zato se ovaj pokret može razumeti kao pokret susreta i prožimanja različitih hrišćanskih tradicija, a ne kao stvaranje mešavine u kojoj bi se izgubile njihove posebnosti. Njegov cilj jeste da se različita nasleđa međusobno dopunjuju i obogaćuju.
Osnivanje i razvoj CEEC-a
Zajednica evanđeoskih episkopskih crkava osnovana je 1995. godine u Sjedinjenim Američkim Državama. Nastala je u okviru šireg nastojanja da se savremeno evanđeosko i harizmatsko hrišćanstvo poveže sa episkopskim uređenjem, liturgijskim bogosluženjem i svetotajinskim životom.
Prvi episkopi ove zajednice primili su episkopsku hirotoniju preko različitih istorijskih linija apostolskog prejemstva. Time je postavljen temelj za razvoj crkvene zajednice koja nastoji da neguje istorijski episkopat i istovremeno ostane otvorena za evanđeosku misiju i harizmatsku duhovnost.
CEEC od svog nastanka naglašava međuhrišćanski dijalog, saradnju i vidljivo jedinstvo hrišćana. Ipak, to jedinstvo ne shvata kao potpuno ukidanje postojećih razlika, već kao mogućnost zajedničkog svedočenja i služenja uz očuvanje posebnosti različitih tradicija.
Organizacija i delovanje
CEEC nije organizovan kao strogo centralizovana crkvena ustanova. On deluje kao zajednica samostalnih eparhija i crkvenih oblasti koje su povezane zajedničkim ispovedanjem vere, episkopskim poretkom i međusobnim priznavanjem.
Takav način organizacije omogućava eparhijama da svoje služenje prilagode kulturnim i društvenim prilikama zemalja u kojima deluju. Istovremeno, od njih se očekuje da ostanu verne zajedničkim bogoslovskim i crkvenim načelima.
Zajednica je vremenom proširila svoje delovanje iz Sjedinjenih Američkih Država na Afriku, Latinsku Ameriku, Aziju i druge delove sveta. Zbog toga CEEC danas ima izrazito međunarodni i multietnički karakter.
Odnos prema istorijskim crkvama
CEEC ne pripada Engleskoj crkvi niti je pod upravom Kenterberijskog nadbiskupa. Iako u svom uređenju i bogosluženju pokazuje snažan uticaj anglikanske tradicije, on deluje kao nezavisna crkvena zajednica.
Takođe, CEEC ne treba poistovećivati sa Pravoslavnom crkvom, Rimokatoličkom crkvom ili starokatoličkim crkvama. On preuzima pojedine elemente njihovog liturgijskog, svetotajinskog i episkopskog nasleđa, ali zadržava sopstveni identitet i organizacionu samostalnost.
Za čitaoce na Balkanu važno je naglasiti da CEEC pojmove kao što su episkop, liturgija, Svete Tajne i apostolsko prejemstvo upotrebljava u okviru sopstvenog bogoslovskog razumevanja. Zbog toga njihovo značenje ne mora u svemu biti istovetno načinu na koji se ti pojmovi razumeju u Pravoslavnoj ili Rimokatoličkoj crkvi.
Osnovna obeležja CEEC-a
Osnovna obeležja Zajednice evanđeoskih episkopskih crkava jesu:
- vernost Svetom pismu kao najvišem merilu vere i hrišćanskog života;
- propovedanje Jevanđelja i misionarska usmerenost;
- naglašavanje lične vere i duhovnog preobražaja;
- otvorenost za delovanje Svetoga Duha i duhovne darove;
- liturgijski i svetotajinski život;
- episkopsko uređenje crkvene zajednice;
- nastojanje da se očuva apostolsko prejemstvo;
- prihvatanje istorijskih Simvola vere;
- negovanje međuhrišćanskog dijaloga i saradnje;
- poštovanje kulturnih i nacionalnih različitosti.
Zaključak
Zajednica evanđeoskih episkopskih crkava predstavlja savremeni pokušaj da se u jednom crkvenom životu povežu tri značajna toka hrišćanstva: evanđeoska usmerenost na Sveto pismo i propovedanje Jevanđelja, harizmatska otvorenost za delovanje Svetoga Duha i liturgijsko i svetotajinsko nasleđe drevne Crkve.
Suština Pokreta prožimanja hrišćanskih tradicija nije u brisanju razlika niti u prostom mešanju različitih učenja i običaja. Njegova osnovna zamisao jeste da se različite hrišćanske tradicije susretnu, međusobno dopune i obogate.
Zbog toga se CEEC ne može jednostavno svrstati isključivo u protestantsku, anglikansku, pravoslavnu ili rimokatoličku tradiciju. On predstavlja poseban izraz savremenog hrišćanstva koji nastoji da bude veran Svetom pismu, otvoren za delovanje Svetoga Duha i ukorenjen u bogoslužbenom, svetotajinskom i episkopskom nasleđu istorijske Crkve.