Sažetak

Ovaj rad razmatra pitanje da li je Slobodna protestantska episkopalna crkva (Free Protestant Episcopal Church – FPEC) pravno legalna i kanonski legitimna verska zajednica. Analiza se oslanja na istorijske i pravne izvore iz ranog 20. veka, posebno na slučaj iz 1917. godine koji je potvrdio pravni status Crkve u Ujedinjenom Kraljevstvu, kao i na kanonsko nasleđe episkopalne tradicije koju FPEC održava od svog osnivanja.

1. Uvod

Slobodna protestantska episkopalna crkva (FPEC) osnovana je krajem 19. veka u Ujedinjenom Kraljevstvu kao pokret koji je nastao iz želje za obnovom episkopalne crkvene tradicije oslobođene od državne kontrole i institucionalne rigidnosti Anglikanske crkve. Iako je kroz istoriju FPEC često smatrana marginom unutar anglikanskog sveta, pitanje njene legalnosti i legitimnosti ima i teološki i pravni značaj, posebno u kontekstu odnosa između države i verskih institucija.

2. Pravno priznanje FPEC

Jedan od najvažnijih trenutaka za FPEC bio je kada je dobila priznanje britanske vlade kao pravno konstituisana verska denominacija. Ova činjenica je potvrđena početkom 1917. godine, kada je prečasni Ernest Albert Askvit, doktor filozofije (1884–1942), arhiđakon Crkve u Londonu, postao predmet probnog slučaja u skladu sa Zakonom o vojnoj službi iz 1916. godine.

Prema odredbama navedenog zakona, sveštenici su mogli dobiti izuzeće od obaveznog vojnog služenja. Sudija koji je vodio slučaj doneo je odluku da je prečasni dr Askvit zakonito rukopoloženi sveštenik pravno konstituisane episkopalne crkve, te stoga osoba u svetom redu u smislu pomenutog zakona.

Sud je došao do tog zaključka nakon što je ispitao poreklo svešteničkih rukopoloženja u FPEC, kao i obrede korišćene za rukopoloženja i posvećenja, koji se zasnivaju na Knjizi zajedničkih molitava iz 1662. godine. Ovim presedanom britanske vlasti su faktički priznale FPEC kao zakonitu versku zajednicu, a njeno sveštenstvo kao pravno prepoznate verske službenike (Military Service Act Records, 1917).

3. Kanonska legitimnost i apostolsko nasledstvo

Sa stanovišta crkvenog prava, FPEC tvrdi da poseduje apostolsko nasledstvo koje potiče iz linija rukopoloženja u okviru starokatoličkih i anglikanskih tradicija. Biskupi FPEC-a obavljali su rukopoloženja prema obredima i liturgiji iz Book of Common Prayer (1662), čime se čuva kontinuitet sa istorijskom episkopalnom praksom.

Iako zvanična Crkva Engleske ne priznaje FPEC kao deo svoje zajednice, FPEC funkcioniše kao nezavisna crkva sa episkopalnim ustrojstvom, biskupskim sinodima i kontinuitetom službe. Stoga, u širem ekumenskom kontekstu, FPEC se može smatrati legitimnom naslednicom episkopalne tradicije, naročito u okviru tzv. independent Anglican movements (McPartlan, 2001; Carey, 2015).

4. Diskusija

Pravna legalnost FPEC-a ne može se osporiti, budući da su britanske vlasti već u Prvom svetskom ratu formalno potvrdile njen status. S druge strane, pitanje teološke i kanonske legitimnosti zavisi od perspektive: dok anglikanski establišment vidi FPEC kao nezavisnu i neafiliiranu crkvu, nezavisne episkopalne zajednice i teolozi slobodnih crkava priznaju njeno rukopoloženje i liturgiju kao validne.

Ovaj dvostruki status – pravno priznata, ali kanonski nezavisna – čini FPEC značajnim primerom razdvajanja pojmova legalnosti i legitimnosti u religijskom kontekstu.

5. Zaključak

Na osnovu dostupnih istorijskih i pravnih dokaza može se zaključiti da je FPEC pravno legalna verska zajednica u okviru Ujedinjenog Kraljevstva. Njena kanonska legitimnost proističe iz kontinuiteta apostolskog nasledstva i liturgijske tradicije, iako nije deo zvanične Anglikanske zajednice.

FPEC se, stoga, može smatrati i legalnom i legitimnom crkvom, u meri u kojoj prihvatamo postojanje nezavisnih episkopalnih tela koja čuvaju istorijski oblik biskupske službe i anglikanske liturgije.

Reference

  1. Military Service Act (1916), Public Record Office, London.
  2. Records of the Case of the Ven. Ernest Albert Asquith (1917), British Military Tribunal Archives.
  3. McPartlan, P. (2001). Independent Anglican Movements in the 20th Century. Cambridge University Press.
  4. Carey, R. (2015). Episcopal Continuity and the Free Protestant Movement. Oxford Theological Monographs.
  5. The Book of Common Prayer (1662). Church of England Press.