Savremeni hrišćanski svet obuhvata veliki broj crkvenih tradicija koje su se oblikovale kroz istorijske, teološke i društvene procese. Među njima posebno mesto zauzima anglikanska tradicija, koja nastoji da očuva kontinuitet crkvenog života kroz episkopalno uređenje, liturgijsko bogosluženje i bogato duhovno nasleđe zapadnog hrišćanstva.
Episkopalna anglikanska zajednica kojoj pripadamo deo je šire porodice nezavisnih anglikanskih crkava i pripada jurisdikciji Free Protestant Episcopal Church.
Izraz:
„Mi smo nezavisna episkopalna crkva anglikanske tradicije, deo Free Protestant Episcopal Church”
predstavlja sažet opis našeg crkvenog identiteta, duhovnog nasleđa i mesta u savremenom hrišćanskom prostoru.
Episkopalna tradicija
Naziv episkopalna potiče od grčke reči episkopos (ἐπίσκοπος), koja označava „nadzornika”, odnosno episkopa.
Episkopalne crkve organizovane su kroz službu episkopa i istorijski naglašavaju kontinuitet episkopske službe sa apostolskim periodom Crkve.
Takav oblik crkvenog uređenja prisutan je od ranog hrišćanstva i očuvan je u različitim tradicijama, uključujući pravoslavne, rimokatoličke, anglikanske i druge episkopalne zajednice.
Episkopalna tradicija posebno naglašava:
- kontinuitet crkvenog života;
- značaj sakramentalnog bogosluženja;
- liturgijsku praksu;
- odgovornost episkopske službe;
- očuvanje crkvenog predanja.
Na prostoru Srbije i Balkana pojam episkopalna crkva često je razumljiviji od pojedinih zapadnih denominacionih naziva, jer podseća na oblik crkvenog uređenja poznat i u pravoslavnoj tradiciji.
Anglikanska tradicija
Anglikanska tradicija razvila se u Engleskoj tokom XVI veka i vremenom postala jedna od najuticajnijih hrišćanskih tradicija u svetu.
Njena posebnost ogleda se u povezivanju:
- zapadne liturgijske baštine;
- reformacionog teološkog nasleđa;
- episkopalnog oblika upravljanja;
- kontinuiteta sa ranijom crkvenom tradicijom.
Savremeni anglikanski svet obuhvata različite crkvene zajednice i jurisdikcije.
Pored zvanične međunarodne Anglikanske zajednice, postoje i brojne nezavisne anglikanske i episkopalne crkve koje nastoje da očuvaju tradicionalne oblike vere, bogosluženja i crkvenog života.
Kada neka zajednica sebe određuje kao crkvu anglikanske tradicije, to najčešće znači da:
- koristi anglikansku liturgijsku baštinu;
- neguje istorijske molitvenike;
- zadržava episkopalni oblik upravljanja;
- pripada klasičnom anglikanskom duhovnom nasleđu.
Takvo određenje ne podrazumeva nužno formalno članstvo u zvaničnoj Anglikanskoj zajednici, već označava pripadnost širem istorijskom i liturgijskom prostoru anglikanstva.
Nezavisnost i crkveno uređenje
Izraz nezavisna označava da crkvena zajednica deluje van upravne strukture nacionalnih ili centralizovanih crkvenih tela i poseduje sopstvenu jurisdikciju, episkope i unutrašnju organizaciju.
Takva samostalnost može podrazumevati:
- administrativnu nezavisnost;
- očuvanje liturgijskog i duhovnog identiteta;
- samostalno upravljanje crkvenim životom;
- negovanje određenog oblika crkvenog predanja.
Nezavisnost ne znači odsustvo kontinuiteta.
Naprotiv, mnoge nezavisne episkopalne i anglikanske zajednice sebe razumeju kao zajednice koje nastoje da očuvaju tradicionalne oblike vere i bogosluženja, delujući izvan velikih institucionalnih sistema.
Free Protestant Episcopal Church
Free Protestant Episcopal Church pripada širem krugu nezavisnih episkopalnih i anglikanskih jurisdikcija.
Takve zajednice uglavnom nastoje da:
- očuvaju episkopalni poredak;
- neguju tradicionalnu liturgiju;
- povežu naglasak na Svetom pismu sa sakramentalnim životom;
- očuvaju klasične oblike zapadnog hrišćanskog bogosluženja.
Naziv Free tradicionalno označava institucionalnu samostalnost, dok izraz Protestant Episcopal ukazuje na protestantsko istorijsko nasleđe i episkopalno crkveno uređenje.
Pripadnost ovoj jurisdikciji označava pripadnost nezavisnoj episkopalnoj zajednici koja neguje anglikansko liturgijsko i duhovno nasleđe.
Identitet u Srbiji i na Balkanu
Na Balkanu je verski identitet često povezan sa istorijom, kulturom i tradicionalnim crkvenim okvirima.
Zbog toga manje episkopalne zajednice ponekad nailaze na terminološke nejasnoće ili nerazumevanje.
Najčešće se mešaju pojmovi:
- anglikanska tradicija;
- episkopalna crkva;
- protestantske zajednice;
- nezavisne crkvene jurisdikcije.
Zbog toga je jasno i odgovorno predstavljanje identiteta od posebnog značaja.
Formulacija:
„Mi smo nezavisna episkopalna crkva anglikanske tradicije, deo Free Protestant Episcopal Church”
omogućava da se istovremeno:
- predstavi duhovno i liturgijsko nasleđe;
- naglasi episkopalni karakter zajednice;
- objasni institucionalni položaj;
- podstakne otvoreniji međuhrišćanski dijalog.
Takav pristup ne služi odvajanju od drugih zajednica, već boljem razumevanju i jasnijem predstavljanju sopstvenog identiteta.
Zaključak
Identitet nezavisne episkopalne crkve anglikanske tradicije predstavlja spoj crkvenog nasleđa i savremenog oblika organizovanja.
Kao zajednica anglikanske tradicije i episkopalnog poretka, nastojimo da očuvamo liturgijski život, bogatstvo zapadnog hrišćanskog nasleđa i kontinuitet crkvenog predanja, delujući u savremenom društvenom okruženju.
U društvu kakvo je srpsko i balkansko, jasno i odgovorno predstavljanje crkvenog identiteta doprinosi međusobnom razumevanju, razvoju međuhrišćanskog dijaloga i boljem upoznavanju različitih oblika hrišćanskog crkvenog života.